Reynaert de Vos is een sluwe vos die gedagvaard wordt. Als een echte vos weet hij telkens weer op een slimme manier te ontsnappen. Uiteindelijk weet hij zelfs de koning om de tuin te leiden en gaat hij er zelf vandoor. Bij het vertalen van zo’n Middelnederlandse tekst als ‘Van den vos Reynaerde’ moeten er veel overwegingen gemaakt worden. Wij hebben twee verschillende vertalingen gelezen: een letterlijke van Hubert Slings en een moderne door Walter Verniers. Beide schrijvers hebben verschillende overwegingen gemaakt. Welke verschillen komen voort uit die keuzes? En wie van de schrijvers heeft volgens ons het meeste succes gehad in het hertalen?
Met het vergelijken van de twee teksten beginnen we bij het begin. Bij de moderne vertaling wordt de proloog achterwege gelaten, wat voor ons geen gemis was. Door die proloog weg te laten, kom je namelijk meteen in het verhaal terecht.
Omdat Hubert Slings het oorspronkelijke verhaal letterlijk heeft vertaald en de vertaling van Walter Verniers misschien iets meer van het verhaal afwijkt, is die tweede uiteindelijk wel iets langer (exclusief de proloog). Toch was dat niet erg, het verhaal konden we gemakkelijk doorlezen. In de moderne vertaling staat ook wat andere/extra informatie. Bijvoorbeeld als je regel 8 t/m 16 van de moderne vertaling vergelijkt met regel 48 t/m 53 van de letterlijke vertaling.
Het vervelende aan de letterlijke vertaling is ook dat er om de zoveel verzen een stuk wordt weggelaten, waar dan gelukkig nog wel een samenvatting over gegeven wordt. Dit stoort het lezen echter wel. Telkens als we net weer gewend waren aan de manier van het lezen van niet-rijmende verzen, werd die gewenning beëindigd door een samenvatting in ‘normale’ taal. Zo konden we ons er niet helemaal in verliezen, wat bij de moderne vertaling veel beter ging.
Ook worden er verschillende namen gebruikt in beide vertalingen. Bijvoorbeeld wordt in de letterlijke vertaling de naam ‘Reinaert’ gebruikt en in de moderne vertaling hebben ze het over ‘Reynaert’. Aangezien het in het oorspronkelijke verhaal gaat over ‘Reynaerde’ en de moderne vertaling daar dus dichterbij ligt, vinden wij dit leuker. Zo blijft het nog een klein beetje ouderwets.
In de oorspronkelijke tekst zitten grappen en dubbelzinnigheden, die wij natuurlijk niet zo goed kunnen begrijpen als het middeleeuwse publiek. Dus ook al zijn die grappen letterlijk vertaald in de ene versie, we begrijpen ze toch niet. Dat is dus ook niet erg belangrijk voor ons.
Dan is er ook nog de rijm, die wij erg belangrijk vinden voor een tekst als deze. Het oorspronkelijke verhaal werd namelijk van mond tot mond doorverteld en met rijm was het makkelijker te onthouden.
Als laatst vinden we het einde van de moderne vertaling erg mooi. Hier wordt er met alle eerste letters van de laatste verzen ‘Bi Willeme’ gevormd, wat ook uit het origineel komt. In de letterlijke vertaling hebben ze dat niet overgenomen, wat jammer is omdat dat juist een speciale boodschap van de schrijver was.
Wij vinden de moderne vertaling beter. Door al de bovenstaande redenen en het feit dat deze vertaling in makkelijker Nederlands staat en daarbij ook nog rijmt, waardoor het lezen gemakkelijker en naar onze mening ook leuker wordt, zijn wij tot deze conclusie gekomen. Maar ja, er zijn nog 7.397.953.826 andere mensen die misschien een andere mening hebben, dus wie zijn wij?
Amber Maas, Sanne Groen & Julie Smits
